CHRIS DE WAGT

 

Leo de Wagt mist zijn broertje enorm: “Chris’ nalatenschap is gigantisch.”

 

In Friesland en met name Sneek is de familie De Wagt welbekend. Jarenlang in tijden van voorspoed. Vader Harm de Wagt als trotse voorzitter van ONS Sneek en zoons Leo en Chris als aanjagers binnen de succesvolle hoofdmacht. Totdat het noodlot in de zomer van 2017 toeslaat. Chris heeft voor de eerste keer kanker. Op 19 januari 2020 overlijdt hij na een zware strijd aan de gevolgen van Ewing Sarcoom, een agressieve vorm van botkanker. Broer Leo (43) blikt terug op een donkere periode, maar geeft ook een mooie inkijk in een op en top voetbalfamilie.

 

Docent

Op het veld kon Leo de lijnen al behoorlijk uitzetten. Coachend, sturend. Soms hard, maar altijd met goede intenties. En zo op het oog een vaderfiguur voor jonge talenten. In het dagelijks leven werkt hij jarenlang bij de post. Totdat het tijd voor iets anders is. “Ik heb mij laten omscholen tot docent. Een jaar of negen geleden ben ik de pabo gaan doen. En erna de opleiding tot leraar Nederlands tweedegraads. Ik kwam meteen in het voortgezet onderwijs terecht en werk inmiddels als docent Nederlands aan CSG Liudger in Drachten.” Leo woont in Sneek en is getrouwd met Sabine. Samen voeden ze drie jongens op: Liam (7), Senn (3) en Mats (1).  Liam is overigens de zoon van Leo uit een eerdere relatie. In de periode dat hij ter wereld komt, gaan bij Leo de schoenen de wilgen in. Daar bungelen ze sindsdien nog steeds. “Dat is een bewuste keuze geweest, al kriebelt het af en toe natuurlijk wel eens. De behoefte om in een vierde of vijfde team te spelen heb ik nooit gehad. Ik was vooral klaar met alle blessures. Die bleven maar komen. Lies, heup, achillespees. En inmiddels is slijtage aan de knie geconstateerd. Het is mooi geweest.”

 

Jeugdjaren

Leo en Chris, ze schelen acht jaar. Met Leo als de oudste van de twee. Zus Corina is de middelste van de drie. Leo glimlacht: “Zo’n jong broertje. Dat was prachtig voor mij. Hij was klein, kneedbaar en wilde mij in veel dingen nadoen. Hij keek naar mij, leerde van mij. En op een gegeven moment kun je samen spelen en voetballen. Dat hebben we eindeloos gedaan. Spelletjes spelen en voetballen. De bal ging overal mee naartoe.” De broers bouwen een natuurlijke band op en raken al snel verknocht aan het voetbalspelletje. Het gezin De Wagt woont vlakbij de velden van Sneek Wit Zwart en zodra het kan worden ze lid. Leo is 6, Chris 5. “In huis speelden we altijd met een zachte bal, om schade te voorkomen, haha. Chris schoot als jong jochie al hard tegen die bal aan. Toen hij met dezelfde kracht op het voetbalveld tegen een gewone voetbal schoot, bleek dat hij op zeer jonge leeftijd al keihard kon schieten.” Leo is 14 als hij van Sneek naar SC Heerenveen gaat. Op zijn 19de gaat hij terug. “Ik miste de drive die Chris wel had op die leeftijd. De absolute wil. Pas als midden-twintiger kreeg ik dat gevoel. Eerder vond ik andere dingen ook belangrijk. De kroeg in en op stap bijvoorbeeld. Chris had dat niet. Die had een sportief doel voor ogen en ging daar helemaal voor.” Leo maakt na een jaar Sneek Wit Zwart de gewaagde overstap naar ONS Sneek. Van zondag naar zaterdag. “Er werd her en der wel wat gemopperd natuurlijk. Maar dat hoort erbij.”

 

Broer Leo in gesprek met Jelle Teitsma

 

Boegbeelden

Aanjagers, steunpilaren, boegbeelden. Wie aan de voetballende gebroeders memoreert zal ongetwijfeld uitkomen op dergelijke termen. Chris speelt zes jaar in het eerste van ONS Sneek, terwijl Leo op maar liefst zestien seizoenen in het Sneker oranje eindigt. Beide hebben ze een verleden bij een betaald voetbalorganisatie. In veel dingen lijken ze op elkaar. Hun gezicht en lichaamsbouw. Een goeie trap, niet al te snel, tactisch sterk en mannen met karakter. Leo speelt in de jeugd bij SC Heerenveen. Chris bij SC Cambuur. Leo: “We leken inderdaad op elkaar als voetballer. Maar zijn eerdergenoemde drive heeft denk ik het verschil gemaakt. Zeker tussen zijn tiende en twintigste levensjaar had hij een ongekende wil om te slagen als voetballer. Dat heeft hem uiteindelijk veel gebracht.” Chris doorloopt bij Cambuur vanaf zijn twaalfde alle jeugdteams, om in 2005 als 20-jarige aan te sluiten bij de A-selectie. Hij speelt vijf jaar bij Cambuur en is de eerste drie jaar als centrale verdediger niet weg te denken uit de basis elf. Onder Jurrie Koolhof en later Stanley Menzo verliest hij zijn basisplek. Hij laat zich in seizoen 2009 / 2010 verhuren aan FC Oss, maar stopt aan het eind van dat seizoen als profvoetballer.

 

‘Ongecontroleerd zooitje’

In de top van het amateurvoetbal speelt Chris nog zes jaar bij ONS Sneek, waarvan de eerste vier met Leo. In 2013 worden ze - met Leo als aanvoerder - samen kampioen in de hoofdklasse. “Een knappe prestatie. En ergens was het natuurlijk prachtig om samen te spelen met Chris, maar ik was wel dusdanig fanatiek om hem daarin niet als mijn broertje te zien. Hij was simpelweg een teamgenoot. Een onderdeel van de ploeg en één van de kikkers die we in de kruiwagen moesten houden.” De gezamenlijke titel in 2013 is niet het hoogtepunt uit de loopbaan van Leo. Daarvoor moeten we nog wat verder terug in de tijd. “Dat is 2006 geweest. We werden kampioen in de hoofdklasse, op dat moment het hoogste amateurniveau. Het team was in alles geweldig. Uniek. Om de twee jaar komen we bij elkaar voor een reünie. Of ja, inmiddels stiekem jaarlijks, omdat twee jaar te lang duurt, haha. Het was een mooi zooitje bij elkaar, met klasbakken als Sandor van der Heide, Ton Haarman en Rudy Mann die maar bleven scoren. Een hecht team, vrienden van elkaar. We wisten precies wat we aan elkaar hadden. Een wedstrijdbespreking was er zelden. Het veld in, winnen en erna drinken en roken. Het kon allemaal. Een onvergetelijke tijd.”

 

ONS Sneek

ONS Sneek is welhaast de rode draad in en door het leven van de familie De Wagt. Leo heeft tegenwoordig een rol in de technische commissie, waar hij verantwoordelijk is voor alle spelerszaken. Daarnaast is hij hoofd scouting. Hij heeft een mooie kijk op de club. “ONS Sneek is warm en niet al te groot. We zijn vooruitstrevend en innovatief, maar hebben ook wel eens een te grote broek aan. We willen veel, maar soms moet je ook accepteren dat iets niet haalbaar is. Het eerste team is daar een voorbeeld van. Gevoelsmatig hebben we qua niveau enkele jaren iets boven onze stand geleefd. Je werkt gigantisch hard om ergens te komen, maar als je jarenlang vecht tegen degradatie is het soms ook oké om een stapje terug te doen. Er jaar op jaar met vereende krachten inblijven en veel meer verliezen dan winnen doet wat met een vereniging.” De stap terug komt er door vrijwillig te degraderen naar de hoofdklasse. Op dat niveau wordt er inmiddels gebouwd aan een nieuw elftal. Met minder financiële middelen en een overwegend jonge spelersgroep. Dat ONS Sneek het qua jeugd en beleid goed voor elkaar heeft blijkt uit de recente berichtgeving dat ze Regionaal Gecertificeerd zijn. Leo daarover: “Een geweldig compliment. We zijn de enige vereniging in Friesland met het certificaat. Alleen Be Quick Groningen heeft in het noorden dezelfde status. Het betekent dat we op een bepaald niveau werken en trainen. En ons daarin onderscheiden. Iets om trots op te zijn!”

 

Chris in actie als aanvoerder van ONS Sneek 1

 

Korfbal

De Wagt en voetbal is als yin en yang. Ze zijn onlosmakelijk aan elkaar verbonden, in dit geval met weinig tegenstellingen, maar met de nodige waarden die elkaar aanvullen. Toch is het bij vader Harm niet altijd voetbal geweest wat de klok slaat. Vijfentwintig jaar lang heeft hij zich namelijk fanatiek om korfbal bekommert. Als gedreven trainer heeft hij in Friesland de nodige teams en clubs onder zijn hoede gehad. Leo: “Toen ik klein was zat ik ook op korfbal. Korfballen én voetballen, het paste allemaal net in het schema. Het is een sociale sport en zowel tactisch als intensief. Verdedigen is belangrijk, net als het volgen van je tegenstander. Het heeft in dat opzicht de nodige raakvlakken met voetbal.” Harm komt met ONS Sneek in aanraking door beide zoons die er voetballen en is vrijwel direct verknocht aan de vereniging. Hij is er jarenlang voorzitter en tegenwoordig actief als bestuurslid van de business club, waarbij hij vooral veel contact met de sponsoren heeft. Moeder Sytske fungeert er als gastvrouw, terwijl dochter Corina - het zusje van Leo - een rol in de bestuurskamer heeft.

 

Trainersvak

Net als Leo heeft Chris binnen de lijnen een leidersrol. Het zijn beide slimme spelers. Niet explosief, maar wel tactisch sterk en niet vies van een overtreding als het moment daarom vraagt. Chris is in zijn nadagen als voetballer al erg doende met zijn persoonlijke ontwikkeling. Hij haalt de benodigde trainersdiploma’s en volgt in Groningen de universitaire opleiding Geschiedenis. Zijn hart ligt echter op het veld. Hij bekleedt binnen ONS Sneek diverse trainersrollen, is hoofdtrainer bij Olyphia in Noordwolde en wordt in de zomer van 2017 als trainer van de beloften van SC Heerenveen aangesteld. Leo heeft die ambitie nooit gehad. “Gek genoeg heb ik een tijdlang interesse gehad om scheidsrechter te worden. Dat is er echter nooit van gekomen. Ik was het natuurlijk niet altijd eens met de leidsmannen en heb vaak het gevoel gehad dat ik het zelf beter kon. Toen dat besef er kwam, was ik eigenlijk te oud. De KNVB zette in de tijd al in op de jeugd en op het kneden en opleiden van jonge scheidsrechters.” Bij Jong Heerenveen gaat het broertje Chris overigens voor de wind, want in zijn eerste seizoen kan de kampioensvlag worden gehesen. Vreugde en verdriet liggen in de voetballerij echter vaak dichtbij elkaar. Voor Chris geldt dat in die periode niet op voetbalgebied, maar helaas op persoonlijk vlak.

 

Ewing Sacroom

In 2017 gaat het al een tijdje niet zo goed met hem. Hij gaat voor onderzoeken naar het ziekenhuis, waar een melanoom wordt ontdekt, ofwel een agressieve vorm van huidkanker. Chris overleeft de ziekte en zet zijn werkzaamheden in Heerenveen voort. Zijn parttime aanstelling wordt een fulltime baan, inclusief vast contract. Het vertrouwen in hem is groot. Inmiddels is het halverwege 2018. De klachten keren terug. Van een zeurende pijn in zijn schouder tot klachten in zijn benen en hevige pijnscheuten door het hele lijf. Wederom een melanoom, denken medici in zowel Sneek als Amsterdam. Een second opinion lijkt dit te bevestigen, totdat een laatste test heel slecht nieuws brengt. Chris lijdt aan Ewing Sarcoom, een kwaadaardige botkankervorm die doorgaans alleen bij kinderen voorkomt. Hij ondergaat zware chemokuren in Amsterdam. De bijwerkingen zijn een lijdensweg. Leo: “In anderhalf jaar twee verschillende soorten kanker meemaken. Dat is een zeldzaamheid. Lang zijn we positief geweest en niet tegen beter weten in. Alleen heel ver in het proces wist ik beter. En Chris natuurlijk ook.” Tot de laatste ziekteperiode van Chris is hij ongelooflijk sterk. Ondanks alle lasten en pijnen. “Hij kreeg de heftigste chemokuren en is heel, heel ziek geweest. Maar ondanks dat bleef hij vechten. De drive waar we eerder over spraken kwam ook hierin naar voren. Hij hield erg van basketbal en wielrennen. Die wielrenners, zoals nu in de Tour de France, zitten een hele dag op de fiets en bikkelen over een lang parcours vol hoogteverschillen en obstakels. Als kijker krijg je dat niet mee. Je kijkt ernaar op de televisie, doet ondertussen boodschappen en eet een hapje. Chris was zo’n wielrenner. Hij was de hele dag aan het strijden, terwijl de wereld om hen heen gewoon doorging. Mijn respect voor hem was en is buitengewoon groot. Tot aan zijn dood toe wilde hij betekenis geven aan het leven. Een rol hebben. Een functie. Belangrijk zijn. Dat heeft hij altijd volgehouden.”

 

'De omslagfoto van Chris is mooi en emotioneel tegelijk. Staand in een tunnel met licht aan het einde. Een krachtige blik, waar ook kwetsbaarheid in schuilt. Nog eenmaal achterom kijken. Dit was het. Pas goed op elkaar.'

 

Afscheid

De voetbalwereld leeft mee. Zowel bij ONS Sneek, Cambuur als Heerenveen denken ze aan hem, zowel in woord als gebaar. Het Abe Lenstra Stadion is eind november 2019 een bolwerk van emotie. De spelers van Heerenveen dragen bij opkomst een shirt met de opdruk ‘Let’s do it, Chris’. En ze doen het, voor Chris. Opponent Vitesse leidt na 21 minuten met 0-2, maar Faik, Van Bergen en Odgaard keren de boel om. Heerenveen wint met 3-2 en iedereen is zichtbaar geraakt. De foto na afloop in de kleedkamer is mooi en pijnlijk tegelijk. Een doodzieke Chris in een rolstoel, omringd door fitte en tegelijkertijd emotionele spelers en stafleden. Leo is uiteraard in het stadion. “Het was indrukwekkend om zoveel steun te krijgen en voelen. Al die aandacht, speciaal voor hem. Terwijl Chris eigenlijk nog niet zo lang bij de club rondliep. Heerenveen had het geweldig geregeld. We hadden nergens om gevraagd, maar die avond liet aan niets te wensen over. Ik had niet verwacht dat de impact van Chris op anderen zó groot was. Ik wist wel dat hij het als trainer zou gaan maken. Hij had er alles voor in huis. Maar in het sociale en menselijke was zijn invloed evenzo groot. Dat maak je niet vaak mee.” Een kleine twee maanden na Heerenveen - Vitesse is de oneerlijke strijd voorbij. Chris komt te overlijden. Hij laat met zijn vrouw Mariëlle en kinderen Vajenn en Novan een warm, hecht gezin achter. Mariëlle is zijn steun en toeverlaat geweest. “Op een zondag overleed hij. De dag ervoor was ik bij hem. Ik kan niet meer, zei hij. Toen wist ik dat het einde nabij was.” Ik sluit af met de vraag wat Leo tegen Chris zou zeggen, als hij nu de kans kreeg. Het is een tijdje stil. “In eerste instantie zal ik zeggen dat ik hem zo ontzettend mis. En dat ik ongelooflijk trots op hem ben. Op wat hij gepresteerd en achtergelaten heeft. In de maanden na zijn dood kwam ik daar elke dag achter. Overal waar ik kwam, zelfs bij de kapper. Zij vertelde dat ze elke dag aan Chris dacht. Aan zijn vechtlust en moed. En de boodschap die hij heeft meegegeven aan velen. Zelfs tijdens de meest donkere perioden van zijn ziek-zijn kon hij mensen inspireren en laten nadenken over het leven. Dat is heel knap. Net als de manier waarop hij alles heeft gedragen. Ja, dat zou ik tegen hem zeggen.”

 

Chris als (assistent-)trainer bij ONS Sneek

 

Jelle Teitsma